USD/VND vượt 25.500: 5 cổ phiếu xuất khẩu hưởng lợi nhất, 3 ngành nên tránh

Nếu bạn chưa chú ý: USD/VND đã vượt 25.500 trong tháng 4/2026. So với 23.200 của đầu 2022, VND đã mất giá ~10% — mức giảm lớn nhất thập kỷ.

Không phải là tin xấu cho tất cả. Một số doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi trực tiếp — doanh thu USD tăng 10% khi quy đổi sang VND. Bài viết này nhận diện 5 cổ phiếu đã tăng mạnh cùng tỷ giá + 3 ngành chịu áp lực.

Tóm tắt nhanh

• USD/VND: 23.200 → 25.500 (+10% trong 4 năm 2022–2026)
• Hưởng lợi: Thuỷ sản (VHC +72%), Dệt may (STK +58%), Tôm (MPC +43%), Nhôm (NKG, HSG)
• Chịu áp lực: Hàng không (HVN, VJC — mua xăng USD), Sữa (VNM, IDP — import bột sữa), Thép nhập (HPG chiều nào cũng có)
• Quy luật 10 năm: tháng USD/VND tăng > 1% → VN-Index trung bình −2,75%
• Chiến lược: overweight 10% xuất khẩu trong thời kỳ USD mạnh

1. Đồ thị USD/VND — cú đột phá 2024–2025

Quan sát: - 2015–2020: USD/VND đi ngang quanh 22.500–23.200 — rất ổn định - 2021: bật nhẹ lên 23.200 - 2022–2023: Fed cực tăng lãi suất → USD mạnh → vượt 24.500 - 2024–2026: chạm 25.500 dù Fed đã bắt đầu cắt lãi (trễ hơn kỳ vọng)

2. Cơ chế: vì sao USD/VND tăng = xuất khẩu hưởng lợi?

Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam: - Doanh thu tính bằng USD (bán cho khách nước ngoài) - Chi phí sản xuất tính bằng VND (lương Việt, điện nước, nguyên liệu nội) - Khi USD tăng so với VND → doanh thu quy đổi VND tăng trong khi chi phí giữ nguyên

Hiệu ứng toán học đơn giản:

Doanh nghiệp không làm gì cũng có doanh thu +10% — margin thường mở rộng, EPS tăng, giá cổ phiếu phản ánh.

3. Top 5 cổ phiếu xuất khẩu hưởng lợi (2022–2026)

Phân tích từng mã

VHC (Vĩnh Hoàn) — thuỷ sản cá tra, xuất chủ yếu sang Mỹ/EU - Doanh thu 90% tính USD. Margin đã cải thiện 3,2 điểm phần trăm từ 2022. - Risk: cầu tiêu thụ cá tra Mỹ chậm 2025.

STK (Sợi Thế Kỷ) — sợi polyester xuất khẩu - Khách hàng 70% nước ngoài. Chi phí sản xuất gần như 100% VND. - Catalyst: dệt may VN đang recovery sau sụt giảm 2023.

MPC (Minh Phú) — tôm xuất khẩu số 1 VN - Xuất 80% sang Mỹ/Nhật/EU. Lợi thế từ USD mạnh + giá tôm quốc tế phục hồi.

NKG (Nam Kim) — thép xuất khẩu (tôn mạ) - Xuất ~50% sang EU/Bắc Mỹ. Hưởng lợi kép: USD + giá thép phục hồi.

FMC (Formosa may mặc) - 100% doanh thu USD. Margin ổn định. Rủi ro: competition từ Bangladesh, Ấn Độ.

4. Ngược lại — 3 ngành bị áp lực

Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu bằng USD gặp khó khi VND yếu:

Hàng không (HVN, VJC)

• Chi phí xăng máy bay = USD (~30–40% COGS)
• VND mất 10% = chi phí xăng tính VND tăng 10%
• Vé bán chủ yếu VND → không thể truyền full giá tăng sang khách
• HVN, VJC đã giảm −15% / −22% cùng giai đoạn 2022–2026 trong khi VN-Index +12%

Sữa (VNM, IDP)

• Bột sữa nhập từ NZ/Úc/Mỹ — thanh toán USD
• VNM margin thu hẹp từ 42% (2021) xuống 37% (2025)
• Không thể tăng giá mạnh vì retail consumer nhạy cảm giá

Dầu khí hạ nguồn (BSR, PLX)

• Dầu thô nhập USD, bán xăng VND
• Biên lợi nhuận lọc hoá dầu bị nén khi USD tăng
• BSR đã underperform VN-Index 8/10 quý gần nhất

5. Quy luật 10 năm: tháng USD shock → VN-Index ra sao?

Phân tích tháng có USD/VND tăng > 1%:

Tại sao thị trường tổng thể giảm? Khi USD mạnh đột ngột: - Khối ngoại rút vốn (chuyển về tài sản USD) - NHNN bán USD can thiệp → giảm thanh khoản - Doanh nghiệp nhập khẩu (nhiều hơn xuất khẩu theo capitalization) bị nén margin

Ngoại lệ: xuất khẩu cao vẫn tăng, nhưng không bù được giảm của ngân hàng + BĐS + tiêu dùng.

6. Chiến lược 2026: overweight xuất khẩu nếu USD còn mạnh

Catalyst để USD tiếp tục mạnh vs VND: - Fed pivot chậm hơn kỳ vọng (2025–2026 cut chỉ 100bps thay vì 150) - Cán cân thương mại VN vẫn thặng dư nhưng giảm tốc - Dự trữ ngoại hối VN ở mức trung bình (3 tháng nhập khẩu)

Catalyst USD giảm: - Fed cắt mạnh cuối 2026 (thất nghiệp Mỹ tăng) - Trung Quốc phục hồi → flow vốn trở lại châu Á - Yuan mạnh → kéo VND theo

Khung allocation

Khi USD/VND vượt 25.800 → gia cố thêm vị thế xuất khẩu. Khi về dưới 24.800 → đóng thematic play, quay lại allocation thường.

Kết luận

USD/VND vượt 25.500 là tín hiệu lớn mà 90% nhà đầu tư cá nhân chưa biết cách khai thác. Xuất khẩu như VHC, STK, MPC đã kín đáo vượt xa thị trường vì chính tỷ giá này.

Không phải “mua xuất khẩu là chắc thắng” — nhưng trong môi trường USD mạnh kéo dài, overweight xuất khẩu là một quyết định hợp lý dựa trên logic kinh tế + dữ liệu lịch sử.

Theo dõi USD/VND hàng tuần, rebalance khi regime thay đổi. Đó là cách đưa tỷ giá từ “tin tức vĩ mô khó hiểu” thành alpha cụ thể cho danh mục.

Đọc phân tích vĩ mô chi tiết: M2, lãi suất và tỷ giá ảnh hưởng VN-Index →

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung mang tính phân tích định lượng, không phải khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.